Aktualności

Rada Pedagogiczna

Galeria klas

Samorząd Szkolny

Wydarzenia

Konkursy

Adres

Na początek

Absolwenci

SPORT

Ogólnie

Biblioteka

Ostatnia aktualizacja 2012-10-24 20:37:20

Geograficzne aspekty podróży-pielgrzymek

JANA PAWŁA II

Stałem się tak wędrującym pasterzem, wędrującym Papieżem

a i w ten sposób pragnę służyć Kościołowi Powszechnemu

i Kościołowi w różnych krajach świata,

wśród różnych ludów i narodów

(Jan Paweł II, Jasna Góra 1987)

 

Szczególnym wyróżnieniem pontyfikatu „papieża-Polaka” były podróże apostolskie. Pielgrzymowanie Jana Pawła II, podobnie jak całokształt dokonań jego niezwykle pracowitego pontyfikatu, stanowi przedmiot zainteresowań – od strony sakralnej, jak i świeckiej – przedstawicieli wielu nauk, w tym też geografii.

 

JERZY WRONA

 

Ksiądz Karol Wojtyła (ur. 1920 r.), arcybiskup i metropolita krakowski, został wybrany 264. papieżem Kościoła katolickiego w dniu 16 października 1978 r., przybierając imię Jana Pawła II. „Papież z dalekiego kraju”, pierwszy od 455 lat papież nie-Włoch, swój urząd na „stolicy Piotrowej” sprawował przez prawie 27 lat, do 2 kwietnia 2005 r. – dnia jego śmierci.

 

Pielgrzymki – charakterystyczna cecha pontyfikatu Jana Pawła II

            Podróże papieskie zainicjował Jan XXIII udając się w 1959 r. do Asyżu (i Loreto) na jubileusz 750-lecia zakonu franciszkańskiego. Paweł VI odbył 9 podróży zagranicznych, odwiedzając 19 krajów, m. in. Ziemię Świętą, Indie, Kolumbię, Ugandę, Stany Zjednoczone, Szwajcarię, Filipiny, Australię. Prawdziwym przełomem w tradycji Stolicy Apostolskiej były jednak 104 podróże-pielgrzymki Jana Pawła II dokonane poza terytorium włoskie. Podczas nich wygłosił ponad 2400 przemówień. Ojciec Święty odbył także 146 podróży po Włoszech; pierwszą już kilkanaście dni po konklawe, do sanktuarium Matki Boskiej Łaskawej w Mentorella (60 km na wschód od Rzymu). Zwizytował także, jako biskup Rzymu, 317 (spośród 333) parafii Wiecznego Miasta, czego również nie czynili jego poprzednicy.

            Jan Paweł II określał swe podróże jako pielgrzymki, aby uwydatnić ich religijny w pierwszym rzędzie charakter. Uważał on, że dzisiejsze czasy nakazują, aby podjąć wysiłek apostołów, którzy poszli w świat nauczać. Należy „wyjść do ludzi”, ponieważ żadna encyklika, żadne radiowe czy nawet telewizyjne orędzie nie są tym, czym żywa obecność. Swymi podróżami Ojciec Święty odnowił misję Kościoła, niosąc przesłanie chrześcijańskie do narodów zamieszkujących kraje pięciu kontynentów, o różnych tradycjach kulturowo-religijnych i ustrojach politycznych. Istotne jest również to, że peregrynacje Jana Pawła II, niezależnie od religijnych intencji i pragnień jego samego, miały różnorakie implikacje społeczno-polityczne.

            Podróże papieskie wymagały – poza intelektualnych – również olbrzymiego wysiłku fizycznego. Związane to było m.in. ze zmiennymi warunkami pogodowymi, zróżnicowaniem stref klimatycznych i czasowych. Jan Paweł II intensywnie przystosowywał się też do każdego wyjazdu. W większości przypadków osobiście pisał swe homilie i inne wystąpienia, co wymagało ogromnej pracy i erudycji. Podejmował też wysiłki w celu przełamania barier językowych w dalekich, egzotycznych kulturowo, krajach. Sam Ojciec Święty potrafił swobodnie porozumiewać się w 9 europejskich językach, ale pozdrowienia i błogosławieństwa w uroczystych okazjach wygłaszał w językach miejscowych, często bardzo trudnych lingwistycznie (np.: arabskim, gaelickim, japońskim, krańskim, pingin-english, suahili, szkockim, tureckim, węgierskim). Wywoływało to zawsze, najpierw zaskoczenie, a później niezwykły entuzjazm tubylców.

 

Geograficzno-statystyczna charakterystyka podróży papieskich

            Według oficjalnych dokumentów Stolicy Apostolskiej, Jana Pawła II w okresie swego pontyfikatu odbył - jak już wcześniej wspominano - 104 pielgrzymki zagraniczne (poza terytorium Włoch), odwiedzając raz lub nawet kilkakrotnie 132 kraje (127 państw, czyli 2/3 ogółu państw świata; ponadto Reunion, Antyle Holenderskie, Guam, Alaskę, Autonomię Palestyńską), położone na wszystkich zamieszkałych kontynentach. Ojciec Święty odwiedził około 900 miejscowości, w wielu przebywał kilka razy. W podróżach zagranicznych, odbytych w ciągu ćwierćwiecza 1979-2004, następca Świętego Piotra spędził 586 dni, czyli ponad 6% czasu swego pontyfikatu, trwającego ogółem 9665 dni. Podczas wszystkich pielgrzymek zagranicznych przebył ponad 1 milion 160 tys. km, co odpowiada prawie 30-krotnej długości równika i trzykrotnej odległości Ziemia-Księżyc.

            Ojciec Święty podróżował różnymi środkami lokomocji, choć oczywiście najwięcej samolotami i helikopterami. Od czasu zamachu na swe życie, podczas krótszych przejazdów – zwłaszcza po mieście – korzystał z „papamobile”. W 1981 r. wracając z Japonii, podczas międzylądowania w Anchorage (Alaska), na spotkanie z wiernymi udał się śladami ciągnionymi przez polarne psy, potwierdzając w ten sposób swą niezwykłą zdolność adaptacji do różnych warunków. Ta wyprawa na Daleki Wschód była pierwszą (i zresztą jedyną) papieską podróżą dookoła świata. Jan Paweł II wyleciał z Rzymu 16 II 1981 r. kierując się na wschód, powrócił 27 II nadlatując z zachodu.

            Pierwszą pielgrzymką Jana Pawła II, odbytą już w styczniu 1979 r., była pierwsza podróż do Ameryki Łacińskiej. Odwiedził wtedy Dominikanę, Meksyk i Bahamy. Głównym celem tej pielgrzymki była inauguracja Konferencji Episkopatów Ameryki Łacińskiej w Pueblo (Meksyk) oraz złożenie hołdu Czarnej Madonnie w Guadelupe – w najważniejszym ośrodku kultu maryjnego Nowego Świata. Celem ostatniej podróży papieskiej w styczniu 2004 r. było Lourdes (Francja). Znamienne jest, że pielgrzymkę do największego europejskiego sanktuarium Najświętszej Marii Panny, schorowany i już mocno cierpiący papież rozpoczął od spotkania z chorymi i niepełnosprawnymi przed Grotą Objawień. Tu m.in. powiedział: Ze wzruszeniem odczuwam, że dotarłem do kresu mojej pielgrzymki.

            Najdłuższa była 32. Podróż papieska – na Daleki Wschód i do krajów Oceanii. Jan Paweł II odbył ją w 1986 r., przemierzył łącznie 49 tys. km. Drugą pod względem długości pokonanej trasy (39 tys. km) była 44. Pielgrzymka – do Korei Południowej, Indonezji i Mauritiusa w 1989 r.

            Podróż na Daleki Wschód i do Oceanii z 1986 r. była też najdłuższą czasowo – trwała 13 dni i 6 godzin. Tylko 2 godziny krócej trwała pielgrzymka do Ameryki Południowej (odbyta w 1987 r.). Na trzecim miejscu pod tym względem plasuje się siódma podróż do Polski z 1999 r. W Ojczyźnie papież spędził wtedy 12 dni i 12 godzin, a odwiedził 22 miejscowości. Najkrótsza była pielgrzymka do San Marino w 1982 r., gdzie Ojciec Święty przebywał tylko 5 godzin. Podróż do najstarszej republiki świata była też najkrótszą pod względem odległości (235 km). Papież zaakcentował jednak, że tak samo ważne są dla niego wielkie narody, jak i państwa miniaturowe, gdzie żyją chrześcijanie.

 

Kraj

Liczba wizyt

Lata

Polska

 

9

1979, 1983, 1987, 1991, 1991, 1995, 1997, 1999, 2002

Francja

 

7

1980, 1983, 1986, 1988, 1996, 1997, 2004

Stany Zjednoczone

7

1979, 1981, 1984, 1987, 1993, 1995, 1999

Hiszpania

 

5

1982, 1984, 1989, 1993, 2003

Meksyk

 

5

1979, 1990, 1993, 1999, 2002

Brazylia

4

 

1980, 1982, 1991, 1997

 

    Jan Paweł II najczęściej odwiedzał Polskę – 9 razy , we Francji i Stanach Zjednoczonych był 7 razy . Najbardziej pamiętna była pierwsza pielgrzymka papieża do Ojczyzny w  1979 r. Wtedy to na Placu Zwycięstwa w Warszawie z ust Ojca Świętego padły słowa żarliwej – dziś już historycznej – modlitwy: Niech zstąpi Duch Twój! Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze ziemi. Tej ziemi! Prawie powszechnie uważa się, że właśnie ta pielgrzymka zapoczątkowała przemiany w Polsce – powstanie ruchu społecznego „Solidarność” i zmianę ustroju, co w dalszej kolejności w znaczącym stopniu doprowadziło do upadku komunizmu i zmian polityczny w  Europie Środkowo-Wschodniej i ZSRR.

    Średnio rocznie papież odbywał 4 pielgrzymki, najwięcej, bo 7, podróży miało miejsce w 1982 r., po 6 – w latach 1995-1997.Pod względem liczby odwiedzonych krajów rekordowy był rok 1985, kiedy to Ojca Świętego gościło aż 16 krajów, najwięcej z Afryki Środkowej. Pomijając rok wyboru i rok śmierci, najmniej podróży (tylko 1) papież dobył w  latach 1981 (rok zamachu na jego życie) i 1994 (choroba). Z oczywistych względów zmniejszyła się aktywność podróżnicza papieża w ostatnich latach pontyfikatu.

    Statystycznie najwięcej krajów papież odwiedził w Afryce (42) w dalszej kolejności plasują w Europie (34), Azja oraz Ameryka Północna i Środkowa (po 20). Należy tu jednak zaznaczyć, że wiele krajów europejskich papież odwiedził kilkakrotnie.

    Osobowość Jana Pawła II  fascynowała tłumy, a spotkanie z nim gromadziły nie tylko wyznawców katolicyzmu. W 1995 r. Manili na spotkanie z głową Kościoła katolickiego przybyło 4-5 mln osób, głównie młodzieży. W 2002 r. we mszy świętej na krakowskich Błoniach uczestniczyło 2,5-3 mln wiernych, co jest rekordem europejskim i drugim co do wielkości zgromadzeniem w historii pontyfikatu Jana Pawła II.

    Papież spotykał się z  ludźmi w różnym wieku, szczególnie enyuzjasdtycznie przebiegały jego spotkania z młodzieżą. Ojciec Święty posiadał wyjątkową umiejętność nawiązywania kontaktu z tłumami, a w dużej mierze wynikało to z jego sympatii i miłości do ludzi, wrodzonej pogody ducha, otwartości, poczucia humoru.

 

Ważniejsze geograficzne aspekty peregrynacji papieskich

            Nie sposób ogarnąć wszystkich religijnych i pozareligijnych aspektów pielgrzymek Jana Pawła II, których program był zawsze niezwykle bogaty i urozmaicony.

 

Kontakty z przyrodą

            W podróżach i nauczaniu Jana Pawła II szczególne miejsce zajmowały relacje między Stwórcą, człowiekiem i przyrodą. Uważał, on że człowiek poprzez bogactwo przyrody i kontakt z nią ma szanse być bliżej Boga. Ojciec Święty podczas podróży po świecie i Włoszech stosunkowo często obcował z przyrodą, i nie tylko dla celów wypoczynkowych. W 1986 r. wspiął się na szczyt Mount Chetif w masywie Mont Blanc, aby stąd wygłosić apel do narodów Europy. Podczas mszy dla leśników w Dolomitach w 1987 r. przypominał: Troska o ziemię jest obowiązkiem każdego chrześcijanina. W 1989 r. wędrował po Monte del Gozo w Górach Kantabryjskich (Hiszpania).

            W Polsce przebywał w znanych z czasów swej młodości „umiłowanych górach” oraz na Mazurach. U stóp Tatr „gazda świata” – jak niezwykle nazywano papieża na Podhalu – powiedział m.in.: Człowiekowi potrzebne jest piękno krajobrazu (Nowy Targ 1979). W 1983 r. w Tatrach wędrował z Polany Chochołowskiej do Doliny Jarząbczej, a w 1997 r. był nad Morskim Okiem i na Kasprowym Wierchu. Za papieską „powtórkę z geografii” uchodzi słynne przypomnienie tras turystycznych Beskidu Sądeckiego i Pienin. Buła to doskonała lekcja lokalnego patriotyzmu i miłości dl „małej ojczyzny”. Przykładem takiej postawy są też słowa Jana Pawła II wypowiedziane w 1979 r. na Błoniach: Popatrzę jeszcze stąd na Kraków, na ten Kraków, w którym każdy kamień i każda cegła jest mi droga.

            Podczas pobytu w Kenii w 1985 r. pragnieniem Jana Pawła II było „spotkać słonia”. Zorganizowana wycieczka do parku narodowego Masai Mara było też papieskim hołdem do tego państwa za wysiłki na rzecz ochrony przyrody. W Australii w 1986 r. – w Adelajdzie – karmił kangura, a w Brisbane trzymał w ręku niedźwiadka koalę. W 1980 r. podczas podróży do Brazylii Ojciec Święty oglądał fenomen natury jakim są żółte wody Amazonki i ciemne Negro, które pomimo połączenia w dalszym ciągu (przez około 50 km) są odmienne kolorystycznie.

           

Spotkania z grupami etnicznymi

            Papież podczas pielgrzymek wielokrotnie spotykał się z grupami etnicznymi, zwłaszcza tymi, które dziś zepchnięte są na margines życia społecznego. Solidaryzował się z nimi, domagał się równouprawnienia, krytykował wyzysk ekonomiczny, pozwalał mówić o krzywdach, których doznali. Zachęcał do kontynuowania własnej tradycji i zwyczajów. Przykładem  mogą być spotkania Ojca Świętego z Indianami w Meksyku (1979), Brazylii (1980), Gwatemali (1983) i Stanach Zjednoczonych (Arizona – 1987), Indianami i Eskimosami w Kanadzie (1984), Aborygenami w Australii (1986).

            Papież doceniał kulturę, folklor i obyczaje tubylców, stąd też często przybrani w stroje plemienne i zaopatrzeni w ludowe instrumenty muzyczne brali udział w powitaniu papieża i ceremoniach liturgicznych. Tak było zwłaszcza w różnych krajach Ameryki Łacińskiej, Afryki oraz w Papui-Nowej Gwinei. Zdarzało się, że ołtarze i miejsca wystąpień papieskich swoim wyglądem nawiązywały do miejscowej architektury i folkloru – mały kształt np. indiańskiego wigwamu, chaty murzyńskiej, juty nomadów.

            W przeważającej części regionów świata gospodarze witali papieża niezwykle spontanicznie, z tradycyjną gościnnością i chęcią zaprezentowania siebie i swoich umiejętności od najlepszej strony. Czasem przybierało to oryginalne formy. W 1984 r. w trakcie mszy świętej w Honiarze – stolicy Wysp Salomona – wręczono papieżowi jako dar prosiaka, co było oznaką wielkiej życzliwości tubylców.

            W czasie pobytów papieża w Polsce, śpiewana często – zwykle podczas ceremonii pożegnalnych – ludowa pieśń „Góralu, czy Ci nie żal” wprawiała „górala spod Beskidu Małego w nastrój sentymentalny.

 

Orędownik pokoju

            Jan Paweł II był gorącym i bezkompromisowym orędownikiem pokoju na świecie. W 1979 r. odwiedził Irlandię, podczas gry w sąsiedniej Irlandii Północnej trwała wojna domowa pomiędzy katolikami a protestantami. Do wszystkich Irlandczyków zwrócił się wtedy z gorącym apelem: Błagam was na kolanach, abyście porzucili ścieżki przemocy i wrócili na drogi pokoju. Znamienne były też wizyty papieża w – skonfliktowanych o Falklandy – Wielkiej Brytanii (1982) i Argentynie (1982), a także w Mozambiku (1988), podczas apogeum konfliktu wewnętrznego. Odwiedził po wojnie domowej Angolę (1992), Liban (1997) i kraje Półwyspu Bałkańskiego: Chorwację (1994), Bośnię i Hercegowinę (1997). Podczas wizyty w Słowenii (1999) Ojciec Święty skrytykował m.in. nacjonalizm i czystki etniczne, troszczył się o los uchodźców. W 1979 r. w siedzibie Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku wystąpił jako „posłaniec pokoju i nadziei”. Duże wrażenie robiły papieskie przemówienia i modlitwa przy Pomniku Pokoju w Hiroszimie, mieście-symbolu zniszczonym przez eksplozję bomby atomowej. Wielkim sukcesem zakończyły się także – zainicjowane przez Jana Pawła II – trzy spotkania (1986, 1993, 2002) w Asyżu głów kościołów światowych dotyczące dialogu na rzecz pokoju. W perspektywie globalnego starcia między cywilizacjami przy wykorzystaniu motywów religijnych, w Asyżu m.in. stwierdzono: Nigdy więcej wojny! Nigdy więcej terroryzmu! Nikt nie może zabijać w imię Boga.

 

Ekumenizm Jana Pawła II

            Ojciec Święty to niestrudzony orędownik szeroko pojętego ekumenizmu. Już w 1979 r. w Stambule modlił się z prawosławnym patriarchą Dimitriosem I. Przy różnych okazjach spotykał się z przedstawicielami i wiernymi kościołów ewangelickich; jako pierwszy papież był w anglikańskiej katedrze w Catenbury (1982), a w Rzymie (1983) w świątyni luterańskiej. Pontyfikat Jana Pawła II to przełom w stosunkach chrześcijaństwa z judaizmem. Po raz pierwszy w historii Kościoła katolickiego w 1986 r. w Rzymie papież przekroczył próg synagogi, aby modlić się wespół ze „starszymi braćmi w wierze”. Bohaterską więź z judaizmem pogłębił pielgrzymką do Ziemi Świętej w 2000 r. W Jerozolimie podszedł do Ściany Płaczu, najświętszego miejsca judaizmu i włożył w szczelinę karteczkę z modlitwą do Jahwe – prośbą o wybaczenie grzechów Kościoła wobec narodu żydowskiego. Wielokrotnie papież spotykał się z muzułmanami, kierował do nich „przesłanie dialogu i współpracy”, stanowczo potępiał jednak dżihad.

            Jan Paweł II był pierwszym w historii papieżem, który odwiedził świątynię islamską. Podczas podróży do Syrii w 2001 r. złożył wizytę w Wielkim Meczecie Omajjadów w Damaszku. W Indiach (1986) wyraził swój szacunek dla wierzeń i tradycji hinduizmu. Przy innych sposobnościach papież miał kontakt z buddystami (wszedł do pagody w Tajlandii w 1984 r.), szintoistami, konfucjanistami, sikhami, dżinistami, wyznawcami tradycyjnych religii afrykańskich.

           

Szacunek dla całego narodu, jego historii i kultury

            Z miłości do mieszkańców odwiedzanego kraju i szacunku dla jego historii, Jan Paweł II wprowadził zwyczaj całowania ziemi podczas powitania, co zawsze wywoływało wzruszenie gospodarzy. Ten piękny gest wymagał niekiedy i pewnych zręczności dyplomatycznych. Podbrukselskie lotnisko, na którym wylądował w 1985 r. papieski samolot, znajdowało się na terytorium Flandrii i gdyby tu papież całował ziemię, mogliby tam poczuć się uważeni Walonowie. Dlatego też ziemię Belgów Jan Paweł II ucałował dopiero po przebyciu samochodem do stołecznej Brukseli, która uważana jest za wspólne terytorium Flamandów i Walonów. Podczas pobytu w Czechosłowacji w 1990 r. pocałował ziemię w Pradze – u Czechów i w Bratysławie – u Słowaków. W 2000 r. całując ziemię na lądowisku w Betlejem papież podkreślił aspiracje suwerennościowe Autonomii Palestyńskiej.

            Szczególne znaczenie miało dla Jana Pawła II ucałowanie polskiej ziemi. W 1979 r. uczynił to nawet dwukrotnie – na początku i na końcu pierwszej pielgrzymki do Ojczyzny.

 

Upominał się o biednych, głodujących, chorych, pokrzywdzonych

            Ojciec Święty, świadom problemów, konfliktów i zagrożeń w danym kraju, zwykle wskazywał – w duchu Ewangelii – na możliwe wyjścia z sytuacji. Zarówno „do wielkich tego świata”, jak i ludzi prostych nie wahał się mówić o sprawach trudnych, budzących nawet kontrowersje. Podczas pielgrzymek spotykał się z różnymi grupami społecznymi – członkami elit rządzących, ludźmi nauki i kultury, robotnikami (rozmaitych zawodów), rolnikami, osobami duchownymi i zakonnymi. Wielokrotnie piętnował niesprawiedliwość społeczną i korupcję władz, apelował o międzyludzką solidarność. Głosząc, że Kościół stoi po stronie uciśnionych, domagał się poprawy sytuacji biednych i głodujących, z prawdziwą troską wypowiadał się o bezrobotnych, mówił o prawie człowieka do pracy i wypoczynku. W 1980 r. z Górnej Wolty (dziś Burkina Faso) gorąco prosił „świat” o pomoc dla zagrożonych suszą krajów Sahelu. Zabiegał o zmniejszenia zadłużenia krajów afrykańskich. W czasie pobytu papieża w Santo Domingo w 1992 r., w najuboższej dzielnicy stolicy Dominikany padły słowa: Biedni nie mogą czekać. Do dzielnicy slumsów papież dotarł też m.in. w Rio de Janeiro (1980), Manili (1981), Maputo (1988). W Medelin (Kolumbia, 1986) biedota robotnicza snadowała Janie Pawle robotniku, jesteś naszym towarzyszem. W Sao Paulo (1980) pewien hutnik zwrócił się do Jana Pawła II po prostu: Campaniero papa – „Towarzyszu Papieżu”.

            Ojciec Święty znajdował czas na spotkania z chorymi, niepełnosprawnymi, umierającymi, a także więźniami. W Kalkucie (1986) przybył do prowadzonego przez Matkę Teresę Domu Umierających, gdzie znajdują opiekę najubożsi Hindusi. Kilkakrotnie odwiedził leprozoria (Wybrzeże Kości Słoniowej i Zair – 1980, Korea Południowa – 1984, Gwinea-Bissau – 1990). Oglądając w Afryce (i innych krajach) straszne skutki AIDS apelował o wzmożenie wysiłków na rzecz wynalezienia skutecznych metod leczenia tej choroby.

 

Potępił niewolnictwo i apartheid, krytykował aborcję i eutanazję

            Podczas pielgrzymek do różnych krajów Ojciec Święty potępiał m.in. niewolnictwo, apartheid, cierpienia zadane Indianom podczas konkwisty. Zdecydowanie krytykował aborcję i eutanazję, opowiadał się za trwałością rodziny i prawami dzieci, „szanowaniem praw ludzkich każdego człowieka”, apelował o należny szacunek dla kobiet. Pielgrzymkę do krajów b. ZSRR – Litwy, Łotwy i Estonii (1993) – papież wykorzystał do potępienia ateistycznego komunizmu, ale równocześnie odciął się od klerykalizmu rozumianego jako bezpośredni udział Kościoła na rządach. Na Kubie (1998) zanegował – choć nie w sposób pośrednio – dyktaturę komunistyczną, lecz także skrytykował drapieżny liberalizm współczesnego kapitalizmu.

 

Zwolennik jedności Europy

Papież popierał integrację Europy (np. Kraków 2002), jednocześnie pouczał: Jeżeli Europa chce pozostać wierna samej sobie, powinna uszanować odrębny charakter każdego regionu. (Strasburg 1988). O wejściu Polski w struktury zjednoczonej Europy Ojciec Święty mówił: Przede wszystkim my wcale nie musimy do niej [Europy] wschodzić, bo my w niej jesteśmy… W jakiś sposób zawsze byliśmy i jesteśmy w Europie… Tworzyliśmy ją z większym trudem, aniżeli ci, którym się przypisuje, albo którzy sobie przypisują patent na europejskość, wyłączność (Włocławek 1991).

 

Wielki patriota

            Pierwszy Polak „na tronie Piotrowym” wielokrotnie podkreślał swe polskie korzenie i znaczenie słowa „Ojczyzna”, które było dla Jana Pawła II słowem świętym. Papież kochał „swój Kraków”, ale równie drogie mu było wszystko, co polskie.

            Pozdrawiam cię Polsko, Ojczyzno moja! Choć przyszło mi żyć w oddali, to jednak nie przestaję czuć się synem tej ziemi i nic, co jej dotyczy, nie jest mi obce. Raduję się razem z wami z odnoszonych sukcesów i uczestniczę w waszych troskach (Wrocław 1997)

            Chciałbym, abyście pamiętali, iż w „geografii papieskiej modlitwy” za Kościół powszechny i za cały świat Polska zajmuje miejsce szczególne (Kraków 1997)

            Ojczyzno, moja ziemio umiłowana, bądź błogosławiona (Kraków-Balice 1999).

            O jego głębokim patriotyzmie może też świadczyć drobny, ale jakże znamienny epizod z pobytu w 1982 r. w Nigerii. Po przybyciu z Kaduny, wśród witających Jana Pawła II znajdowała się grupa polskich specjalistów, zatrudnionych w tym mieście. Przejeżdżając obok pozdrawiających go rodaków, papież nakazał zatrzymać samochód, aby ucałować flagę polską.

 

„Ambasador” Polski

            Za sprawą Jana Pawła II, a zwłaszcza pielgrzymek papieża-Polaka, w wielu regionach świata wytworzyła się pewna sympatia dla Polski i Polaków. I co istotne, nastąpiło to niekiedy w miejscach, w których mieszkańcy wcześniej nawet nie słyszeli o takim państwie, jak Polska.

            Po papieskich peregrynacjach w każdym prawie zakątku globu ziemskiego zostały trwałe ślady w postaci tablic, pomników, nazw ulic, placów i innych obiektów upamiętniających naszego wielkiego rodaka. Honorowe obywatelstwo przyznało Ojcu Świętemu kilkadziesiąt miast z różnych krajów świata. W Polsce wyznakowano (głównie w górach) wiele „szlaków papieskich”, choć większość z nich pokonywał wcześniej, jeszcze jako ksiądz, biskup i kardynał.

            Kiedy papież nawiązał w 1999 r. w Wadowicach do czasów swej młodości, słynne stało się jego wspomnienie o kremówkach. Jan Paweł II bezwiednie nakręcił koniunkturę na te ciastka, które są dziś jedną z atrakcji turystycznych rodzinnego miasta papieża.

 

W rzędzie największych podróżników

            Przytoczone przykłady wybranych – o różnym ciężarze gatunkowym – aspektów bezprecedensowych pielgrzymek Jana Pawła II kolejny raz zaświadczają o wielkości tej postaci – wrodzonej charyzmie, niezwykłych darach umysłu i charakteru oraz dobroci, zniewalającej zarówno wierzących, jak i niewierzących. Imponująca geograficzna rozległość peregrynacji papieskich i niewiarygodna wprost jego aktywność w kontaktach z ludźmi stawiają Jana Pawła II w rzędzie największych podróżników współczesnych czasów. To w dużej mierze dzięki podróżom pontyfikat Jana Pawła II przemienił świat. Prawie zawsze wizyty papieża-pielgrzyma w rozmaitych krajach – zarówno katolickich, jak i niekatolickich – były dla mieszkańców wielkim światem, gromadziły tłumy, a atmosfera spotkań z Ojcem Świętym była niepowtarzalna. Pielgrzymki, które stały się porywającym przykładem gorliwości duszpasterskiej papieża, przyniosły już wiele owoców i przynosić będą jeszcze bardzo długo, dlatego też dopiero z odległej perspektywy ocenić będzie można ich całościowe efekty.

            Ojciec Święty pielgrzymował do licznych krajów i narodów, z różnych względów nie odwiedził jednak Rosji i Chin, choć tak bardzo tego pragnął.

            W sobotę 2 kwietnia 2005 r. o godzinie 27.31. Jan Paweł II w swej ostatniej pielgrzymce „udał się do domu Ojca”. W dniu pogrzebu (8 kwietnia 2005) pożegnało go na Placu św. Piotra – poza 169 oficjalnymi delegacjami – ok. 2 mln wiernych z wielu krajów świata, w tym liczna grupa rodaków.

 

PIŚMIENNICTWO

·         Aż po krańce ziemi, 1999, Kwadrat, Kraków.

·         Jackowski A., Bliska E., Kaszowski L., Marciniak A., Matlak H., Solcjan I., 1997, Geografia pielgrzymek Jana Pawła II „Peregrinus Cracoviensis”, z 5.

·         Jackowski A., Sołjan I., Bliska-Wodecka E., 1999, Religie świata. Szlaki pielgrzymkowe [w:] Wielka Encyklopedia Geografia Świata, t. XV, Wyd. Kurpisz, Poznań.

·         Jan Paweł Wielki.. Papież, który zmienił świat, 2005, National Geographic, Warszawa.

·         Jan Paweł II o Europie. Wybór myśli, 2003, Wyd. Diecezjalne, Sandomierz.

·         Leksykon pielgrzymek Jana Pawła II, 2005, A. Jackowski, I. Sołjan (red.), Wyd. WAM, Kraków.

·         Pielgrzymki polskie, 2004, słowo: Jan Paweł II, fotografie: A. Bujak, Wyd. Biały Kruk, Kraków.

·         Pielgrzymki światowe,. Kronika papieskich podróży zagranicznych, 2006, L. Sosnowski (red.), fot. A. Bujak, A . Mari, Wyd. Biały Kruk, Kraków

·         Santini A, 2005, Jan Paweł II na drogach świata, Wyd. M, Kraków.

·         Skwarnicki M., 2005, Z papieżem po świecie, Świat Książki, Warszawa.

·         Internet – oficjalna strona stolicy Apostolskiej.

·         „L`Osservatore Romano. Wydanie polskie”, numery z różnych lat, Informacje agencyjne

 <<DO GÓRY>>